Adli Yardım Nedir?

 

Adli Yardım hak arama özgürlüğünün güvencesidir ve hak arama özgürlüğünde eşitlik yaratmayı amaçlamaktadır. Ekonomik gücü olmayan bir kimsenin davanın gerektirdiği maddi külfetlerden geçici olarak muaf tutulmasının yanı sıra bedelsiz avukatlık hizmetini de içerir.

Adli Yardım Uygulaması Hukuk Muhakemesi Kanunu ve Avukatlık kanunu temel olmak üzere iki kanunda düzenlenmiştir. Yani yargı harç ve giderlerinden muaf olmayı talep etme veyahut bir dava açma konusunda ücretsiz avukat görevlendirilmesi olmak üzere iki temel sistem mevcuttur. HMK’da işleyiş yargılama giderlerine yöneliktir. Adli müzaheret talebi esas alınır.  Avukatlık Kanununa göre ise kişi, adli yardım bürolarına gelerek ücretsiz avukat desteği almayı talep eder. Ekonomik açıdan durumunun uygun olmadığı hallerde barolar tarafından ücretsiz avukat desteği verilip verilemeyeceği kararlaştırılır

 

Adli Yardım Süreci Nasıl İşler?

 

Adli Yardımın amacı kişilerin hak arama özgürlüğünün kullanımında eşitliği sağlamaktır. Avukat ve yargı giderlerini karşılayamayanların avukatlık hizmetlerinden faydalanmasıdır.  Türkiye de Adli yardım adı altında, kanunda düzenlenen ve muhtaç olan insanlara hukuki alanda devlet tarafından sunulan hizmettir.

Adlî yardım hizmeti, baro merkezlerinde, baro yönetim kurullarınca avukatlar arasından oluşturulan adlî yardım bürosu tarafından yürütülür. Baro yönetim kurulu, ayrıca baro merkezi dışında avukat sayısı beşten çok olan her yargı çevresinde de bir avukatı adlî yardım bürosu temsilcisi olarak görevlendirebilir. Büro ve temsilciler, baro yönetim kurulunun gözetimi altında çalışırlar.

Adlî yardım istemi, adlî yardım bürosuna veya temsilcilerine yapılır. İstek sahibi, isteminde haklı olduğunu gösterdiği delillerle kanıtlamak zorundadır. Yardım isteminin reddi halinde, ilgilisi yazı veya sözle baro başkanına başvurabilir. Baro başkanının vereceği karar kesindir.

Adlî yardım isteminin kabulü halinde; büro gerekli işlemleri yapmak üzere bir veya birkaç avukatı görevlendirir. Görevlendirilen avukat, görev yazısının kendine ulaşmasıyla, avukatlık hizmetlerini yerine getirmek yükümlülüğü altına girer.

 

Adli Yardıma Nasıl Başvurulur?

 

Adlî yardım için dava açılmadan önce yargılamanın yapılacağı mahkemeye, dava açıldıktan sonra ise yargılamayı yapan mahkemeye, icra ve iflas takiplerinde takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesine, Kanun yollarına baş- vuru sırasında bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya başvurulması gerekmektedir

Adli yardım istemi, hizmetin görüleceği yer adli yardım bürosuna ve temsilciliklerine yapılır. Başvurularda, adli yardım başvuru formu doldurulur ve adli yardım esas defterine kaydedilir.

Adli yardım bürosu ve temsilcilikleri, istem sahibinden gerekli bilgi ve belgeleri ister, istemin haklılığı konusunda uygun bulacağı araştırmayı yapar, gerektiğinde karar verir. Bu araştırmada, kamu ve özel kurum ve kuruluşları, adli yardım bürosuna ve temsilciliklerine yardımcı olurlar.

Adli yardım isteminin reddi halinde istemde bulunan; tebliğden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına baş- vurabilir. Baro başkanı yedi gün içinde karar verir, bu karar kesindir. Süresinde karar verilmediği takdirde talep ret edilmiş sayılır. Eğer reddine karar verilmiş ise tebliğden itibaren 10 gün içinde yazılı ya da sözlü olarak baro başkanına itirazını belirtebilir. Baro başkanı 7 gün içinde tekrar gözden geçirip kararını bildirir. Verilen bu karar kesin karardır.  Adli yardım görevi serbest çalışan avukatlara eşitlik ilkesi esaslarına göre verilir.

 

Başvuru İçin Gereken Evraklar Nelerdir?

 

1. Bağlı bulundukları muhtarlıklardan fakirlik belgesi ve ikametgâh
2. Nüfus cüzdanı fotokopisi
3. Dava için gerekli belgelerin fotokopisi
Her şehirde barolara bağlı adli yardım büroları mevcuttur.

 

Başvurucunun Yükümlülükleri Nelerdir?

 

Başvuruda bulunan kişi, davanın sonunda maddi bir yarar elde etmesi durumunda ise avukata ödenen para ile elde edilecek maddi yararın % 5 ini baroya ödeyeceğini taahhüt etmesi gerekmektedir. Adli yardımı isteyen kişinin haksız olduğu sonradan anlaşılması durumunda, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler halinde ödenmesine karar verilebilir.

  • Avukat atandıktan sonraki 40 gün içinde avukatla iletişime geçme yükümlülüğü
  • Bir maddi davada kazanç olduğunda %5 ini adli yardıma verme yükümlülüğü
  • Dava ile ilgili tüm bilgi ve belgeleri verme yükümlülüğü
  • 15 gün içinde başvuru belgelerini teslim etme yükümlülüğü
  • Okuma yazma bilmiyorsa iki şahit ile parmak basma yükümlülüğü
  • Adres değişikliği durumunda bildirme yükümlülüğü

 

Adli Yardımla İlgili Pratik Bilgiler

 

  • Adli yardım talebi, davanın açılacağı veya işin karara bağlanacağı mahkemelerden, icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemelerinden de istenebilir.
  • Adli yardım sistemi ceza davaları dışındaki davalar içindir. Ceza davalarında adli yardım sistemi farklı yapılandırılmıştır.
  • Adli yargıda (hukuk mahkemelerinde) ve idari yargıda dava açarken veya aleyhinize dava açılmışsa adli yardım talep edebilirsiniz.
  • İlgili Adli Yardım Büroları genellikle nöbetçi avukatlar tarafından hafta içleri 09.00 – 17.30 saatleri arasında hizmet vermektedir.
  • Eğer yargılama harç ve giderlerinden de muaf olmak isteniyorsa, yargılama sırasında bu giderlerden muaf tutulmak istenildiği belirtilmelidir.
  • Adli yardım sadece hukuk davalarında değil icra iflas takiplerinde ve ihtiyati tedbirlerde de kullanılabilir.
  • Mahkeme önünde yargılama giderleri konusunda muaf tutulma talebi adli yardımdan yararlanan kişi tarafından ileri sürülebilir.

 

Hukukum.net

Çalışmamızda Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği ve Ankara Barosu Yayınlarından yararlanılmıştır.

Etiketler: